Posted by: adbhutam | June 11, 2021

The Bhagavatam correspondence with Shankara’s declaration

In the Brahmasutra Bhashya, soon after the SamanvayadhikaraNa bhashyam, Shankara summarizes the purport of that adhikaranam thus (in the introduction to the very next adhikaraNam):
एवं तावद्वेदान्तवाक्यानां ब्रह्मात्मावगतिप्रयोजनानां ब्रह्मात्मनि तात्पर्येण समन्वितानामन्तरेणापि कार्यानुप्रवेशं ब्रह्मणि पर्यवसानमुक्तम् ।  
The Upanishadic passages have the purpose of securing us the knowledge of Brahman, thereby the identity/non-difference of the Atman and Brahman…
We find this very idea emphatically declared by the Srimadbhagavatam, as the very purport of ‘all the Upanishads as that of the nature of the identity of the Atman with Brahman’   at the end of the entire text:
https://sa.wikisource.org/s/ttx

सर्ववेदान्तसारं यद् ब्रह्मात्मैकत्वलक्षणम् ।
 वस्तु अद्वितीयं तन्निष्ठं कैवल्यैकप्रयोजनम् ॥ १२ ॥  

The 12th Canto, 13th chapter has this statement.
This shows that the Advaita Bhashya alone is in complete accordance with the purport of the Vedantas, the Upanishads, as certified by Veda Vyasa in the Bhagavatam. 
In the entire range of the Prasthana Traya Bhashya we see this central theme of the Upanishads, seconded by the Smriti by Veda Vyasa, strewn everywhere, a sample of which is:
(Since the references are given, those requiring translation could please look up the respective editions)
 ब्रह्मात्मैक्यावगतिस्त्वप्रतिज्ञातेति तदर्थो युक्तः शास्त्रारम्भः — ‘अथातो ब्रह्मजिज्ञासा’ इति ।   BSB 1.1.4

ब्रह्मसूत्रभाष्यम्प्रथमोऽध्यायःप्रथमः पादः सूत्रम् ४ – भाष्यम्

………(न्या. सू. १ । १ । २) इति । मिथ्याज्ञानापायश्च ब्रह्मात्मैकत्वविज्ञानाद्भवति । न चेदं ब्रह्मात्मैकत्वविज्ञानं सम्पद्रूपम् — यथा ‘अनन्तं वै मनोऽनन्ता विश्वेदेवा अनन्तमेव स तेन लोकं जयति’ (बृ. उ. ३ । १ । ९) इति । न चाध्यासरूपम् — यथा ‘मनो ब्रह्मेत्युपासीत’ (छा. उ. ३ । १८ । १) ‘आदित्यो ब्रह्मेत्यादेशः’ (छा. उ. ३ । १९ । १) इति च मनआदित्यादिषु ब्रह्मदृष्ट्यध्यासः । नापि विशिष्टक्रियायोगनिमित्तम् ‘वायुर्वाव संवर्गः’ (छा. उ. ४ । ३ । १) ‘प्राणो वाव संवर्गः’ (छा. उ. ४ । ३ । ३) इतिवत् । नाप्याज्यावेक्षणादिकर्मवत्कर्माङ्गसंस्काररूपम् । सम्पदादिरूपे हि ब्रह्मात्मैकत्वविज्ञानेऽभ्युपगम्यमाने, ‘तत्त्वमसि’ (छा. उ. ६ । ८ । ७) ‘अहं ब्रह्मास्मि’ (बृ. उ. १ । ४ । १०) ‘अयमात्मा ब्रह्म’ (बृ. उ. २ । ५ । १९) इत्येवमादीनां वाक्यानां ब्रह्मात्मैकत्ववस्तुप्रतिपादनपरः पदसमन्वयः पीड्येत । ‘भिद्यते हृदयग्रन्थिश्छिद्यन्ते सर्वसंशयाः’ (मु. उ. २ । २ । ९) इति चैवमादीन्यविद्यानिवृत्तिफलश्रवणान्युपरुध्येरन् । ‘ब्रह्म वेद ब्रह्मैव भवति’ (मु. उ. ३ । २ । ९) इति चैवमादीनि तद्भावापत्तिवचनानि सम्पदादिरूपत्वे न सामञ्जस्येनोपपद्येरन् । तस्मान्न सम्पदादिरूपं ब्रह्मात्मैकत्वविज्ञानम् । अतो न पुरुषव्यापारतन्त्रा ब्रह्मविद्या । किं तर्हि ?……… 

ब्रह्मसूत्रभाष्यम्द्वितीयोऽध्यायःप्रथमः पादः सूत्रम् १४ – भाष्यम् BSB 2.1.14

………ब्रह्मण आत्मैकत्वदर्शनं मोक्षसाधनम् , एवं जगदाकारपरिणामित्वदर्शनमपि स्वतन्त्रमेव कस्मैचित्फलायाभिप्रेयते, प्रमाणाभावात् ; कूटस्थब्रह्मात्मैकत्वविज्ञानादेव हि फलं दर्शयति शास्त्रम् — ‘ स एष नेति……

श्रीमद्भगवद्गीताभाष्यम्चतुर्थोऽध्यायःश्लोक २५ – भाष्यम्  Bh.Gita Bhashya 4.25.

………सोपाधिकस्य आत्मनः निरुपाधिकेन परब्रह्मस्वरूपेणैव यद्दर्शनं स तस्मिन् होमः तं कुर्वन्ति ब्रह्मात्मैकत्वदर्शननिष्ठाः संन्यासिनः इत्यर्थः ॥ २५ ॥ ………

श्रीमद्भगवद्गीताभाष्यम्षष्ठोऽध्यायःश्लोक २९ – भाष्यम्  BGB 6.29

………योगयुक्तात्मा समाहितान्तःकरणः सर्वत्र समदर्शनः सर्वेषु ब्रह्मादिस्थावरान्तेषु विषमेषु सर्वभूतेषु समं निर्विशेषं ब्रह्मात्मैकत्वविषयं दर्शनं ज्ञानं यस्य स सर्वत्र समदर्शनः ॥ २९ ॥………

बृहदारण्यकोपनिषद्भाष्यम्प्रथमोऽध्यायःप्रथमं ब्राह्मणम् Brihadaranyaka Bh.

………। १) इत्येवमाद्या वाजसनेयिब्राह्मणोपनिषत् । तस्या इयमल्पग्रन्था वृत्तिः आरभ्यते, संसारव्याविवृत्सुभ्यः संसारहेतुनिवृत्तिसाधनब्रह्मात्मैकत्वविद्याप्रतिपत्तये । सेयं ब्रह्मविद्या उपनिषच्छब्दवाच्या, तत्पराणां सहेतोः संसारस्यात्यन्तावसादनात् ; उपनिपूर्वस्य………

मुण्डकोपनिषद्भाष्यम्प्रथमं मुण्डकम्प्रथमः खण्डः  Mundaka Bhashya 1.

………। ६) इति च ब्रुवन्दर्शयति । विद्याकर्मविरोधाच्च । न हि ब्रह्मात्मैकत्वदर्शनेन सह कर्म स्वप्नेऽपि सम्पादयितुं शक्यम् ; विद्यायाः कालविशेषाभावादनियतनिमित्तत्वाच्च कालसङ्कोचानुपपत्तेः………

ऐतरेयोपनिषद्भाष्यम्प्रथमः अध्यायःप्रथमः खण्डः  Aitareya Bh.1.1.

………अविरुद्धमात्मज्ञानमिति, तत्सविशेषनिर्विशेषात्मविषयतया प्रत्युक्तम् ; उत्तरत्र व्याख्याने च दर्शयिष्यामः । अतः केवलनिष्क्रियब्रह्मात्मैकत्वविद्याप्रदर्शनार्थमुत्तरो ग्रन्थ आरभ्यते ॥ ………

कठोपनिषद्भाष्यम्प्रथमोऽध्यायःप्रथमा वल्लीमन्त्र २० – भाष्यम्  Kathopanishad 1.1.20

………वस्तु नात्मतत्त्वविषययाथात्म्यविज्ञानम् । अतो विधिप्रतिषेधार्थविषयस्य आत्मनि क्रियाकारकफलाध्यारोपणलक्षणस्य स्वाभाविकस्याज्ञानस्य संसारबीजस्य निवृत्त्यर्थं तद्विपरीतब्रह्मात्मैकत्वविज्ञानं क्रियाकारकफलाध्यारोपणशून्यमात्यन्तिकनिःश्रेयसप्रयोजनं वक्तव्यमित्युत्तरो ग्रन्थ आरभ्यते । तमेतमर्थं द्वितीयवरप्राप्त्याप्यकृतार्थत्वं तृतीयवरगोचरमात्मज्ञानमन्तरेणेत्याख्यायिकया प्रपञ्जयति………

This is just a sample of the occurrences of the term ‘brahmatmaikatva/brahmatmaikya’. There are many other occurrences of similar terms across the Bhashya corpus. 

ब्रह्मसूत्रभाष्यम्द्वितीयोऽध्यायःतृतीयः पादः सूत्रम् १७ – भाष्यम्  BSB 2.3.17

………— नित्यत्वं ह्यस्य श्रुतिभ्योऽवगम्यते, तथा अजत्वम् अविकारित्वम् अविकृतस्यैव ब्रह्मणो जीवात्मनावस्थानं ब्रह्मात्मना चेति ; न चैवंरूपस्योत्पत्तिरुपपद्यते । ताः काः श्रुतयः ?………

ब्रह्मसूत्रभाष्यम्चतुर्थोऽध्यायःप्रथमः पादःसूत्रम् ४ – भाष्यम् BSB 4.1.4

………आत्मग्रहो नोपपद्यते ; न हि रुचकस्वस्तिकयोः इतरेतरात्मत्वमस्ति ; सुवर्णात्मनेव तु ब्रह्मात्मना एकत्वे प्रतीकाभावप्रसङ्गमवोचाम । अतो न प्रतीकेष्वात्मदृष्टिः क्रियते ॥ ४………

अनूद्य संसारिस्वरूपं परेण ब्रह्मणास्यैकतां विवक्षति

Many combinations of the terms Brahman and Atman to bring out the identity as the purport of the Upanishads can be seen in the Bhashyas. 

Om Tat Sat


Responses

  1. Please comment on these questions
    Mudgala upnishad explanation
    Vairagya shatakam ( Shiva as jagadeshwar and Vishnu as jagad antaratama)
    How creation began according to Vedas
    Why Rama is called taraka mantra
    Skanda upnishad ( Vishnu as samvit )
    Can non Vaishnavas attain sadyomukti( by the way I am not a Vaishnava just a simple hindu dharm commoner)
    In Shiva anada Lahiri why shri shankara said in the Vishnu occupied half body of Shiva , was made a bow by Shiva etc verse is written who else is greater tha him in context of Vishnu
    How everything including trimurtis came from
    brahman
    Why Shiva is called narayan Priya and Vishnu not as Shiva Priya by shri shanakara in one of his shiv strotam
    Can person who worship other gods attain moksha ( it’s very difficult to leave a certain god whom you identify with a sameness of characteristics and personality whom you want to have in the formless God and worship another god with a completely different charactertics ( like Shiva Ji as vaiaragi ,jnana Priya as we see most of the time Mahadeva ji focuses on jnana and tells ashtanga yoga ( which I like ) as a means whereas another god shri hari tells to live a householder life focus on bhakti like a wife has unto his husband always remain in deena bhavana ( which I do not like ),see other gods as smaller than him and condemn other sects ( which I don’t like )does antaratama means jive or something
    As we know Shiva is giver of trivarga ( Shiva sahranaam ‘trivarga pradeyiet ‘) and Vishnu as giver of chaturvargas ( chaturvarga pradyeit ) trivarga means dharm arth kaam and moksha and chaturvarga is trivarga plus moksha , so why cannot Shiva Ji give moksha ?

    Sir it is a request that you may please consider my questions and solve my net of doubts
    Thank you
    No offence is meant to any sect of relegion , if anyone is offended it is my humble apology to forgive my mistakes considering me a child .

    • Nice to see these questions. Could you pl. ask these in this forum: https://lists.advaita-vedanta.org/cgi-bin/listinfo/advaita-l There are many members there who can address your these and other questions.

    • नमश्शिवाय​। 🙏🏼 कुशाग्रः।

      In Śivasahasranāma stotra you’ll get to see ॐ मोक्ष​द्वाराय नमः। ९२९ (ॐ mokṣadvārāya namaḥ) BTW, the advaita is all about nitya mokṣa… The 4 types of mukti’s/saguṇa i.e., sālokya, sāmīya, sārūpya & sāyujya are all relative & aren’t absolute mokṣa or nitya mokṣa or nirguṇa… From the above 4 types of relative mukti (relative w.r.t. a pralaya) people can also fall back. Indeed these 4 types of mukti’s are also in saṃsāra itself.

      BTW, maharṣi parāśara mentions in BPHS text (a horāśāstra text) that one should chant Śivasahasranāma stotra if one’s guru is afflicted. For sadgati this is mentioned as a remedy!

      Śivasahasranāma is present in 1) mahābhāratam, 2) liṅgapurāṇam, 3) Śivapurāṇam (4.35.1-131), 4) brahmapurāṇam, 5) vāyupurāṇam (1.30.179-284), 6) brahmāṇḍa (38.1.1-100), 7) even rudra yāmala tantra mentions Śivasahasranāma.

      The loka’s like vaikuṇṭha, kailāsa etc aren’t permanent FYI! mahaṛṣi parāśara (father of vyāsa) mentions in parāśara smṛtiḥ for which vidyāraṇya tīrtha comments that the trimurti’s all the trimūrti’s were born. Even upaniṣad mentions that these trimurti’s were born. (ब्रह्मविष्णुरुद्रेन्द्रास्ते सम्प्रसूयन्ते।brahma viṣṇu rudra indrāḥ te samprasūyante।) samprasūyate means are be born samprasūyante is for bahuvacana (plural)

      Don’t forget the words stated by maharṣi upamanyu to kṛṣṇa, sarvatra parameśvare śive bhaktirna sandehastayā yukto vimucyate.

      We need avyabhicara bhakti (determined/non-deviation) bhakti on any deity. The other questions that you have asked are very basic… 1st of all we need to realize our true self. That is the primary requirement & it should be our focus & for citta śuddhi, Īśvara chooses a particular form & name for himself & bless an aspirant. People wrongly misinterprets, that only certain form of Īśvara is superior & is only to be devoted & they throw their ignorance on Śiva-Śaṅkara.

      Focus on your “self”


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Categories

%d bloggers like this: